Binnen en buiten kijken

Terug naar overzicht
Binnen en buiten kijken

Natuurlijk beheer van het terrein zorgt voor een blijvend gevarieerde flora en fauna

De Biotoop is niet alleen een gebouw. Ook de buitenruimte eromheen is onder architectuur ontworpen. Samen vormen ze een totaalconcept. Biologen in opleiding konden studeren en werken in een zo rijk en gevarieerd mogelijke flora en fauna-omgeving.

Dat oorspronkelijke concept is bijna naadloos overgegaan in hoe De Biotoop functioneert. Een gevarieerde verzameling bewoners en atelierhouders woont en werkt hier te midden van een grote rijkdom aan planten en dieren. Het terrein heeft zich 45 jaar lang kunnen ontwikkelen.
Architect Fledderus ontwierp een indrukwekkend groot,  zeer strak vormgegeven object van dertigduizend vierkante meter. Het staat op een nog veel groter terrein. In deze buitenruimte is bij wijze van contrast niets strak of recht. Zeer bewust is gestreefd naar een grillige, zeer afwisselende, (semi)natuurlijke omgeving. Dit is geen park, bedoeld voor publiek. Het is bedacht en ontworpen voor natuurliefhebbers. Flora en fauna zijn hier overal aanwezig; tot pal voor de ramen. Voor de bewoners is het terrein bijna overal vrij toegankelijk. Er zijn maar weinig hekjes.

Flora en fauna



Het terrein van De Biotoop kenmerkt zich door een sterk gelaagde bosachtige beplanting. Met hoge overstaande bomen (diverse soorten) en een rijke struweel- en struiklaag, vaak bestaand uit twee lagen: een hogere struiklaag van onder andere hazelaar, sleedoorn, meidoorn, krent en enkele uitheemse soorten. De lagere struweellaag bestaat voornamelijk uit uitheemse struikgewassen en framboos. De kruidlaag onder deze opgaande vegetatie en de op de grasvelden aangelegde kruidlaag passen goed aan bij het bos- struweelkarakter van de dominante vegetatie. Er zijn vooral vroeg in het voorjaar bloeiende soorten, met stinzenbollen als holwortel, aronskelk, scilla, daslook, boshyacint, narcis, krocus, gele dovenetel, bosanemonen (ook gele anemonen!), lievevrouwenbedstro, enzovoort. De kruid-, struik- en boomlaag wordt verbonden door klimplanten als bosrank, hop, klimop en wingerd. Er bevindt zich veel dood hout. Her en der liggen ook kleine waterpartijen; vaak ooit onderdeel van een biologisch experiment.

De massa dood hout en de enorme hoeveelheid levende en dode boombladeren vormen het voedsel voor larven van heel veel soorten insecten. In de afgelopen twee zomers zijn hier alleen al ruim 350 soorten nachtvlinders aangetroffen! Al die insecten zijn weer voer voor vogels en zoogdieren. Dankzij de steeds hoger, dichter, natter en ouder wordende bosvegetatie vinden ook soorten als eekhoorn, egel, vleermuizen, bosuil, groene specht, grote bonte specht, goudvink en appelvink hier een onderkomen (nest-, rust- en foerageerplek). Daarnaast leven er vele algemenere vogelsoorten, meest broedend in de (dichte) struiklaag. Deze struiklaag is overal goed ontwikkeld, en verdient net zozeer respect als de boomlaag en de kruidlaag. Dat broedvogels of zoogdieren best wat kunnen opschuiven in geval van de kap van hun plekje, is een misvatting. Je krijgt minder territoria in plaats van kleinere. Ze concurreren elkaar weg. Afname in omvang en dichtheid van houtige vegetatie en bladerdak betekent krimp van dierpopulaties op dit terrein. Hoe ouder, dichter en hoger de struiklaag, hoe meer de ondergrond constant vochtig blijft en hoe gelaagder de vegetatie - des te beter wordt het voor ook de grotere soorten, als spechten, uilen en eekhoorns.

Natuurlijke rijkdom als kernkwaliteit


CareX Haren stelt er eer in, om de balans tussen gebruiksfuncties en natuurfuncties in De Biotoop goed te bewaren en verder te versterken. Zonder de bruikbaarheid van het gebouw aan te laten tasten door de buitenvegetatie, koesteren we het natuurlijke karakter van de buitenruimte. We beperken of cultiveren de vegetatie zo min mogelijk. In lijn met de architectonische opzet laten we de vegetatie buiten de paden, grasvelden en moestuinen zich vrij ontwikkelen, overal waar dat veilig kan. Dat is spannend en mooi, en ook zeer karakteristiek voor deze locatie – zelden vind je zoiets, en dan op deze schaal, en zonder gezeur van buren die ook naast zich alles strak en netjes wensen. Dit is besloten terrein. Hier hoeft het niet 'standaard' of  strak te zijn – hier is vrije ruimte voor mens en natuur. Bijkomend voordeel: natuurlijke ontwikkeling is per saldo het minste werk in onderhoud.
Of Haren straks kiest om dit terrein kaal te slaan voor een nieuwbouwwijk; of het toch handhaaft, vanwege haar bijzondere betekenis, zal afhangen van de mate waarin De Biotoop zich weet te onderscheiden, en in staat blijkt om te excelleren. Het buitenterrein heeft nu een waardevol, uniek, rijk belevingskarakter. Er is een goed verhaal bij. Dat natuurlijke karakter staat op geen enkele manier in de weg dat De Biotoop een levendig gebied wordt, met activiteit alom. Dat vergt met zoveel groen en zoveel bewoners en gebruikers wel deskundig onderhoud, met heldere regels voor het gebruik.